เข้าใจ MOU 2543 เบื้องหลังปัญหาเขตแดนไทย–กัมพูชาที่ยังไม่จบ

Student blog — 26/01/2026

Educational

เข้าใจ MOU 2543 เบื้องหลังปัญหาเขตแดนไทย–กัมพูชาที่ยังไม่จบ

ทำไมต้องมี MOU 2543?

ลองนึกภาพเส้นเขตแดนไทย–กัมพูชาเหมือน “เส้นในแผนที่ Google Map” ที่เราคุ้น ๆ กัน แต่บนพื้นดินจริง ๆ ยังไม่มี “รั้ว” หรือ “หมุด” ไปปักทุกช่วง สาเหตุเพราะเขตแดนไทย–กัมพูชามีที่มาเก่าแก่ตั้งแต่สมัยฝรั่งเศสยังเป็นเจ้าอาณานิคม (สนธิสัญญาปี ค.ศ. 1904 และ ค.ศ. 1907) ซึ่งตอนนั้นเทคนิคที่ใช้ทำแผนที่ยังไม่พัฒนาเท่าทุกวันนี้ ทำให้บางช่วงคลาดเคลื่อนกับภูมิประเทศจริง (และไม่สอดคล้องกับวิธีการที่ตกลงกันไว้ในสนธิสัญญา) หลายจุดเองก็ยังปักปันไม่เสร็จ เพราะขาดผู้เชี่ยวชาญในการสำรวจ

เพราะงั้น ทั้งไทยกับกัมพูชาก็เลยตกลงทำ “บันทึกความเข้าใจปี 2543” (MOU 2543) ที่กรุงพนมเปญ เป้าหมายไม่ใช่ “กำหนดเส้นเขตแดนใหม่” นี่ไม่ใช่ข้อตกลงที่มีบทสรุปยุติแล้ว แต่เป็นข้อตกลงในการร่วมกันพาไปสู่ผลลัพธ์ คือ “การเอาเส้นที่เคยมีในสนธิสัญญาเก่า ๆ มาสำรวจ ปักหมุดจริง ๆ บนดิน” ให้เรียบร้อย โดยการตั้ง JBC มาเป็นดำเนินงาน

JBC คือใคร?

ใน MOU 2543 เขาตั้ง คณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย–กัมพูชา (Joint Boundary Commission หรือ JBC) เป็นเหมือน “ทีมโปรเจกต์” ระดับรัฐบาล มีทั้งนักการทูต วิศวกร นักภูมิศาสตร์ ทั้งจากฝั่งไทยและกัมพูชามาทำงานด้วยกัน JBC จึงเป็นคณะที่ลงพื้นที่จริง มีความเข้าใจการทำแผนที่เขตแดนจริง ๆ ไม่ใช่แค่ทีมนโยบาย หน้าที่ของ JBC คือ

🤝 ไปร่วมกันสำรวจพื้นที่ชายแดนจริง ๆ
🪩 ใช้เทคโนโลยีวัดพิกัด (GPS, ดาวเทียม ฯลฯ)
📍 ปักหมุด (หลักเขต) ทีละช่วง
📂 ทำรายงานเสนอรัฐบาลทั้งสองฝั่ง

พูดง่าย ๆ JBC เหมือนโต๊ะเจรจาความร่วมมือสองฝ่ายที่ต้อง “ทำเส้นในกระดาษให้เป็นเส้นบนพื้นดินจริง”

พัฒนาการหลังปี พ.ศ. 2543

ช่วงแรก (พ.ศ. 2543–2550): JBC เริ่มทำงาน มีการรังวัดหลายช่วง แต่ยังไม่เสร็จ
ช่วงวิกฤต (พ.ศ. 2551–2554): การปะทะชายแดนรอบปราสาทพระวิหาร การเมือง (ไทย) ร้อนแรง ทำให้การทำงานสะดุด
หลัง พ.ศ. 2556 (ค.ศ. 2013): ศาลโลกย้ำคำตัดสิน ไทย–กัมพูชาต้องกลับไปทำงานร่วมกัน
ล่าสุด ปี พ.ศ. 2568 (ค.ศ. 2025): ทั้งสองฝ่ายประกาศจัดการประชุม JBC ที่พนมเปญเพื่อเดินหน้าตาม MOU 2543 แสดงว่ากลไกนี้ยังไม่ตาย และยังเป็น “โต๊ะคุยหลัก”

เรื่องดราม่า : ทำไม MOU 2543 ถึงถูกเถียง?

เราจะพบว่าบ่อยครั้ง MOU 2543 เป็นประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาถกเถียงกันถึงการมีอยู่ บ้างก็ว่า MOU 2543 ทำให้ไทยเสียดินแดน ดราม่าที่ดังที่สุดเกิดจากกรณีปราสาทพระวิหาร ที่ศาลโลกตัดสินให้กัมพูชามีอธิปไตยเหนือปราสาทในปี ค.ศ. 1962 ต่อมาในปี ค.ศ. 2008 เรื่องขึ้นทะเบียนมรดกโลกยิ่งทำให้ความรู้สึกชาตินิยมสองฝั่งร้อนแรง เกิดเหตุปะทะชายแดนบ่อยครั้ง JBC ก็เลยทำงานยากขึ้นเพราะการเมืองกดดัน

❌ MOU 2543 จึงกลับถูกเข้าใจเหมารวมไปว่าเป็นการ “ยกดินแดน” ซึ่งไม่จริง
✅ MOU 2543 บอกชัดว่า เป็นการสำรวจ ไม่ใช่เปลี่ยนเส้นเขตแดน เป็น agreement to talk หรือ โต๊ะทำงานร่วมกันเท่านั้น

อันที่จริง เมื่อ ปี ค.ศ. 2013 ศาลโลกมีคำวินิจฉัยเพิ่มเติม ย้ำว่า “ตัวปราสาทและสันเขาที่ตั้งปราสาท” เป็นของกัมพูชา แต่พื้นที่รอบ ๆ ที่ยังไม่ปักหมุดตีเส้น การทำเส้นดังกล่าวให้ชัดเจนจึงเป็นความรับผิดชอบของทั้งไทยและกัมพูชา ซึ่งต้องร่วมกันแก้ต่อไป การใช้กลไกของ JBC จึงมีประโยชน์อย่างมากในสถานการณ์เช่นนี้

แล้วอนาคตจะเป็นยังไง?

ต้องเร่งปักหมุดให้เสร็จ – เส้นบนกระดาษต้องแปลงเป็นเส้นบนดิน ไม่งั้นปัญหาจะวนซ้ำ
ใช้เทคโนโลยีช่วย – ดาวเทียม, GPS, GIS ทำให้ความคลาดเคลื่อนน้อยลง
สร้างความไว้ใจในพื้นที่ – ลดการปะทะ ตั้งกลไกแจ้งเตือน หรือทำกิจกรรมร่วมในพื้นที่ชายแดน
โยงกับผลประโยชน์ชุมชน – ถ้าเขตแดนปักชัด ชายแดนก็พัฒนาได้ ทั้งค้าขาย ท่องเที่ยว การลงทุน

📌 หากคุณต้องการเป็นนักกฎหมายที่มีทั้ง “ความรู้ทางกฎหมาย” และ “วิสัยทัศน์เพื่อโลกและสังคม” — เรียนต่อที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย คือทางเลือกที่คุณไม่ควรพลาด!

📞 สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม หรือสมัครเรียน ตามรายละเอียดข้างล่าง

การสมัครเรียน ป.ตรี สำหรับผู้จบการศึกษา ม.6 กศน. ปวช. ปวส. หรือเทียบโอน
ใช้กองทุน กยศ. หรือผ่อนชำระค่าเทอมได้

📌ข้อดี

🖌️ จบแล้วได้ skill Certificate เฉพาะทาง
🖌️ เรียนจบภายใน 3 ปีครึ่ง
🖌️ มีสหกิจศึกษา พร้อมฝึกปฏิบัติงาน ก่อนทำงานจริง
🖌️ เรียนต่อเนติบัณฑิตยสภาได้
🖌️ สอบตั๋วทนายความได้
🖌️ เรียนวิชาเฉพาะด้านที่ทันสมัยกับตัวจริง Guru
🖌️ ได้รับการรับรองจาก ก.พ. และ อ.ว.

📌สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ได้ที่ ศูนย์รับสมัครนักศึกษาใหม่ ระดับบัณฑิตศึกษา

โทร: 0953675508/02-697-6000
📥 สอบถามเพิ่มเติม หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต
📌 ID Line : 0953675508
📌 IG : law_utcc
📌Facebook: UtccLawSchool

มาเป็นครอบครัวหอการค้าด้วยกัน

📌สมัครเรียนง่ายได้ 3 ช่องทาง

สมัครเรียนออนไลน์ Line : @utcccare (อย่าลืม @) https://lin.ee/x53Mxlf
หรือ https://admissions.utcc.ac.th/ *สมัครแล้วอย่าลืมทักไลน์นะ
สมัครด้วยตนเองที่ ศูนย์รับสมัครนักศึกษาใหม่ ม.หอการค้าไทย อาคาร 24 (อาคารสัญลักษณ์) ชั้น 2
ตั้งแต่เวลา 08.30 – 17.00 น. 📌พิกัดการเดินทาง: https://goo.gl/maps/JEY6UvPL8Qh8NyyM9

สอบถามเพิ่มเติม ศูนย์รับสมัครนักศึกษาใหม่ ม.หอการค้าไทย โทร 02-697-6969