AI กับความเท่าเทียมทางเพศ ประเด็นกฎหมายและสิทธิมนุษยชน

• แนะนำอาชีพ “ผู้ช่วยเลขา” ให้ผู้หญิงบ่อยกว่า “หัวหน้าฝ่าย”
• แปลภาษา “หมอ” เป็นคำเพศชายโดยอัตโนมัติ
• วิเคราะห์ใบสมัครงานแล้วคัดผู้ชายเข้ามากกว่าผู้หญิง

• Representation Bias – ข้อมูลที่ใช้ฝึก AI มีบางเพศน้อยเกินไป เช่น ใช้รูปผู้ชายมากกว่าผู้หญิงในชุดอาชีพต่าง ๆ
• Labeling Bias – คนติดป้ายข้อมูลมีอคติ เช่น มองว่าการแต่งกายของผู้หญิง “ไม่เหมาะสม” แต่ของผู้ชาย “ทันสมัย”
• Algorithmic Bias – ตัวอัลกอริทึมเองเรียนรู้จากความไม่สมดุลในข้อมูล
• Societal Bias – AI สะท้อนทัศนคติทางสังคม เช่น มองว่า “ผู้นำที่ดีควรเป็นผู้ชาย”

• ระบบกรองเรซูเม่อัตโนมัติของบริษัทฝึกงาน อาจให้ค่าน้ำหนักกับเพศชายมากกว่าเพศหญิง หากโมเดลเรียนรู้จากข้อมูลอดีต
• แอปเรียนออนไลน์ แนะนำหลักสูตร STEM ให้ผู้ชายบ่อยกว่าผู้หญิง
• AI เขียนบทความ อาจใช้สรรพนามเพศชายเป็นค่าเริ่มต้นในการพูดถึง “ผู้พิพากษา” หรือ “อัยการ”
• Face recognition บางระบบจำใบหน้าของผู้หญิงผิวเข้มได้ยากกว่า ส่งผลต่อการระบุตัวตนผิดพลาด

• พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA)
  • คุ้มครอง “ข้อมูลอ่อนไหว” เช่น เพศ สุขภาพ หรือรสนิยมทางเพศ
  • ห้ามเก็บหรือใช้ข้อมูลอ่อนไหวโดยไม่มีความยินยอมชัดแจ้ง
• พระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558
  • ห้ามการเลือกปฏิบัติหรือการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมด้วยเหตุแห่งเพศ
• รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 27 และ 32
  • รับรองสิทธิความเสมอภาค และสิทธิในความเป็นส่วนตัว

• EU Artificial Intelligence Act (2024): เน้นการออกแบบ AI อย่างมีจริยธรรม ปลอดอคติ และตรวจสอบได้
• OECD AI Principles (2019): ส่งเสริม AI ที่โปร่งใส ยุติธรรม และเคารพสิทธิมนุษย์
• Yogyakarta Principles (2007): รับรองสิทธิของกลุ่มเพศหลากหลาย รวมถึงการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

ในปี 2018 บริษัท Amazon เปิดเผยว่าระบบ AI ที่ใช้คัดกรองใบสมัครพนักงานสายเทคโนโลยีมี อคติทางเพศ (Gender Bias) โดย AI “ลดคะแนน” ผู้สมัครที่เป็นผู้หญิงอย่างต่อเนื่อง
สาเหตุคือระบบนี้ถูกฝึกจากข้อมูลเรซูเม่ของพนักงานในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ซึ่งส่วนใหญ่เป็น “ผู้ชาย” จึงทำให้ AI เรียนรู้โดยไม่รู้ตัวว่า “ผู้สมัครชายเหมาะกับงานเทคโนโลยีมากกว่า”
AI ถึงขั้น “ลดคะแนน” เรซูเม่ที่มีคำว่า “Women’s” เช่น Women’s Chess Club Captain และ ไม่ให้คะแนนสถาบันหญิงล้วน

• ละเมิดหลัก ความเท่าเทียมระหว่างเพศในการจ้างงาน (Equal Employment Opportunity Laws)
• เข้าข่าย “Discrimination by Automated Decision-Making” ภายใต้ EU GDPR มาตรา 22
• ถ้าเทียบกับไทย จะขัดต่อเจตนารมณ์ของ พระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. 2558

• ข้อมูลในอดีตอาจสะท้อนอคติของสังคม
• นักกฎหมายต้องช่วย “ออกแบบกรอบการใช้ AI” เพื่อให้การตัดสินใจอัตโนมัติไม่ละเมิดสิทธิมนุษย์

• “He is a doctor.” → “เขาเป็นหมอ”
• “She is a nurse.” → “เธอเป็นพยาบาล”แต่เมื่อกลับกัน (“She is a doctor.”) มักจะแปลผิด หรือใช้สรรพนามผิดเพศ

• เข้าข่าย “Algorithmic Discrimination” ซึ่งขัดต่อหลัก ความเท่าเทียมและศักดิ์ศรีของบุคคล ตาม รัฐธรรมนูญไทย มาตรา 27
• ข้อมูลภาษาในระบบอัตโนมัติถือเป็น “ข้อมูลเพื่อการประมวลผล” ภายใต้ PDPA มาตรา 23–25 ซึ่งต้องมีมาตรการลดอคติและตรวจสอบได้

• แม้ไม่มีเจตนากีดกัน แต่ AI ที่ขาดการกำกับอาจสร้าง “ผลกระทบเชิงสังคม”
• นักศึกษานิติศาสตร์ควรรู้หลักการ Fairness by Design และ Gender-neutral Language เพื่อใช้ในงานร่างกฎหมายและนโยบายเทคโนโลยี

• ความผิดพลาดของเพศชายผิวขาว < 1%
• ความผิดพลาดของผู้หญิงผิวสีสูงถึง 35%–38%

• เข้าข่ายละเมิดสิทธิใน ความเป็นส่วนตัว (Right to Privacy) และ สิทธิไม่ให้ถูกเลือกปฏิบัติ (Non-discrimination)
• สหภาพยุโรป (EU) อ้างอิงกรณีนี้ประกอบการร่าง AI Act (2024) เพื่อห้ามใช้ AI ที่มีความเสี่ยงสูง (High-risk AI) โดยไม่ผ่านการประเมินผลกระทบ
• หากเทียบกับไทย อาจเกี่ยวข้องกับ
  • พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (ข้อมูลใบหน้าเป็นข้อมูลชีวมิติ – Biometric Data)
  • และ พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562 ในส่วนของระบบ AI ที่ใช้งานในโครงสร้างพื้นฐาน

• “ข้อมูลชีวมิติ (Biometric Data)” ต้องได้รับการคุ้มครองเข้มงวด
• นักศึกษาควรเรียนรู้แนวคิด Proportionality Test เพื่อวิเคราะห์ว่าการใช้เทคโนโลยีของรัฐ “จำเป็นและได้สัดส่วน” หรือไม่

• AI เรียนรู้จากมนุษย์ — ถ้ามนุษย์มีอคติ ระบบก็จะมีอคติ
• กฎหมายคือกรอบกำกับที่ทำให้เทคโนโลยี “รับผิดชอบได้”
• นักศึกษากฎหมายยุคใหม่ต้องเข้าใจทั้ง “สิทธิ” และ “โค้ด” เพื่อเป็นสะพานเชื่อมระหว่างความยุติธรรมกับนวัตกรรม

หากคุณอยากเป็นนักกฎหมายที่ไม่เพียงรู้ตัวบท แต่ เข้าใจเทคโนโลยี เข้าใจเพศ เข้าใจคนมาร่วมเรียนรู้กับเรา

⚖️ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย (UTCC) หลักสูตรที่ผสาน “กฎหมาย – เทคโนโลยี – สิทธิมนุษยชน”เพื่อสร้างนักกฎหมายรุ่นใหม่ที่พร้อมปกป้องสิทธิของทุกเพศในโลกจริงและโลกดิจิทัล

📞 สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม หรือสมัครเรียน ตามรายละเอียดข้างล่าง

การสมัครเรียน ป.ตรี สำหรับผู้จบการศึกษา ม.6 กศน. ปวช. ปวส. หรือเทียบโอน
ใช้กองทุน กยศ. หรือผ่อนชำระค่าเทอมได้

📌ข้อดี

• 🖌️ จบแล้วได้ skill Certificate เฉพาะทาง
• 🖌️ เรียนจบภายใน 3 ปีครึ่ง
• 🖌️ มีสหกิจศึกษา พร้อมฝึกปฏิบัติงาน ก่อนทำงานจริง
• 🖌️ เรียนต่อเนติบัณฑิตยสภาได้
• 🖌️ สอบตั๋วทนายความได้
• 🖌️ เรียนวิชาเฉพาะด้านที่ทันสมัยกับตัวจริง Guru
• 🖌️ ได้รับการรับรองจาก ก.พ. และ อ.ว.

📌สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ได้ที่ ศูนย์รับสมัครนักศึกษาใหม่ ระดับบัณฑิตศึกษา

• โทร: 0953675508/02-697-6000
• 📥 สอบถามเพิ่มเติม หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต
• 📌 ID Line : 0953675508
• 📌 IG : law_utcc
• 📌Facebook: UtccLawSchool

มาเป็นครอบครัวหอการค้าด้วยกัน

📌สมัครเรียนง่ายได้ 3 ช่องทาง

• สมัครเรียนออนไลน์ Line : @utcccare (อย่าลืม @) https://lin.ee/x53Mxlf
• หรือ https://admissions.utcc.ac.th/ *สมัครแล้วอย่าลืมทักไลน์นะ
• สมัครด้วยตนเองที่ ศูนย์รับสมัครนักศึกษาใหม่ ม.หอการค้าไทย อาคาร 24 (อาคารสัญลักษณ์) ชั้น 2
  ตั้งแต่เวลา 08.30 – 17.00 น. 📌พิกัดการเดินทาง: https://goo.gl/maps/JEY6UvPL8Qh8NyyM9

สอบถามเพิ่มเติม ศูนย์รับสมัครนักศึกษาใหม่ ม.หอการค้าไทย โทร 02-697-6969