ข่าวประชาสัมพันธ์

การศึกษาเพื่อพัฒนากฎหมายภาษีอากรที่เกี่ยวกับการเลี่ยงภาษี

จากซ้าย นางสาววรปรานี สิทธิสรวง  (นักวิจัย) อ.ดร.ศิริญญา ดุสิตนานนท์ (ผู้วิพากษ์งานวิจัย) ศ.ดร.สุเมธ ศิริคุณโชติ (ผู้วิพากษ์งานวิจัย) นายอรรถพล อรรถวรเดช (ผู้อำนวยการสำนักกฎหมาย  สศค.) ดร.สุมาพร ศรีสุนทร (นักวิจัย) และ นายปรนาคินทร์ กตัญญุตานนท์ (นักวิจัย)

เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2557  ณ โรงแรมอโนมา กรุงเทพฯ  อาจารย์ ดร.ศิริญญา ดุสิตนานนท์ อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ หัวหน้าสาขาวิชาตลาดทุน การเงินและภาษี มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ได้รับเชิญเป็นผู้วิพากษ์งานวิจัย ในการสัมมนาโครงการวิจัยเรื่อง “การศึกษาเพื่อพัฒนากฎหมายภาษีอากรที่เกี่ยวกับการเลี่ยงภาษีจากการลงทุนในต่างประเทศของผู้ประกอบการไทย” โดยนักวิจัยจากสำนักกฎหมาย สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง

ข้อเสนอแนะโครงการวิจัยเพื่อพัฒนากฎหมายภาษีอากรที่เกี่ยวกับการเลี่ยงภาษีจากการลงทุนในต่างประเทศของผู้ประกอบการไทย

  1. ควรมีการแก้ไขประมวลรัษฎากรเพื่อให้ครอบคลุมเรื่องการกำหนดราคาโอนในรูปแบบต่างๆ โดยระบุรายละเอียดวิธีการคำนวณหาราคาตลาด
  2. เพิ่มบทบัญญัติให้เจ้าพนักงานในการเรียกข้อมูลของบริษัทหรือคู่สัญญาที่อยู่นอกประเทศไทยเพื่อให้ครอบคลุมการขอข้อมูลทรัพย์สินหรือรายได้อื่นใดอันอาจเกี่ยวข้องกับธุรกรรมระหว่างประเทศ
  3. พัฒนากฎหมายเกี่ยวกับการเก็บข้อมูลผู้เสียภาษีทั้งในด้านของ เงินได้ ทรัพย์สิน และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของผู้ถือหุ้น เพื่อเพิ่มฐานข้อมูลผู้เสียภาษีให้หน่วยงานจัดเก็บ

การหนีภาษี (TAX EVASION) คือ การฝ่าฝืนบทบัญญัติแห่งกฎหมายด้วยการดำเนินการบิดเบือนของผู้ที่มีหน้าที่ต้องเสียภาษี หรือสรุปว่า คือ การไม่จ่ายภาษี นั่นเอง

การเลี่ยงภาษี (tax Avoidance) คือ การหาช่องว่างทางกฎหมายโดยการบิดเบือน หรือการจัดทำธุรกิจลวง หรือจัดทำธุรกรรมขึ้นโดยมิได้มีวัตถุประสงค์ในทางพาณิชย์ใดๆ แต่มุ่งหมายเพื่อเลี่ยงภาษีเป็นสำคัญ

Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA) คือ กฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกา ที่ออกมาเพื่อบังคับให้สถาบันการเงิน ที่ไม่ใช่สัญชาติอเมริกันนอกประเทศสหรัฐอเมริกา (Foreign Financial Institution หรือ FFI) จะต้องทำหน้าที่

• รายงานข้อมูลบัญชีและธุรกรรมทางการเงินของบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลสัญชาติอเมริกัน ที่เป็นลูกค้าของสถาบันการเงินนั้นๆ ไปยังกรมสรรพากรสหรัฐฯ เพื่อให้ได้รับข้อมูลของพลเมืองสหรัฐฯ และนิติบุคคลสหรัฐฯ ที่มีรายได้จากนอกสหรัฐฯ อย่างครบถ้วนโดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2557
• หักภาษี ณ ที่จ่าย (Withholding Tax) จำนวน 30% ของรายได้ที่มีแหล่งที่มาหรืออ้างอิงหลักทรัพย์จากสหรัฐฯ ทั้งทางตรงและทางอ้อมของสถาบันการเงิน นิติบุคคล และเจ้าของบัญชี ที่ไม่ปฎิบัติตามกฎของ FATCA (Recalcitrant Account holders) และนำส่งให้กับกรมสรรพากรสหรัฐฯ
อนุสัญญาภาษีซ้อน (Double Taxation Agreement: DTA)
• หมายถึง ความตกลงระหว่างรัฐที่จะพยายามขจัดความซ้ำซ้อนของการจัดเก็บภาษี
• ความซ้ำซ้อนในการจัดเก็บภาษีใน 2 ลักษณะ

– ความซ้ำซ้อนเชิงเศรษฐกิจ (Economic Double Taxation)
– ความซ้ำซ้อนเชิงอำนาจรัฐ (Juridical Double Taxation)

การใช้อนุสัญญาภาษีซ้อน (DTA)

  • อันดับแรก พิจารณาว่าเป็นเงินได้ประเภทใดและเสียภาษีตามประมวลรัษฎากรหรือไม่ หากไม่เสียภาษี ไม่จำต้องดู DTA
  • หากเงินได้นั้นต้องเสียภาษีตามประมวลรัษฎากรแล้ว ให้ดู DTA ว่ามีหลักเกณฑ์และเงื่อนไขอย่างไร
  • หาก DTA ขัดหรือแย้งกับประมวลรัษฎากร ให้ใช้บังคับตามสิ่งที่เป็นคุณแก่ผู้เสียภาษี
  • DTA มุ่งขจัดหรือบรรเทาความซ้ำซ้อนในการเก็บภาษี แต่มิได้ยกเว้นภาษีให้หมดไป

องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา หรือ :Organisation for Economic Co-operation and Development – OECD)

เป็นองค์กรระหว่างประเทศของกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วและยอมรับระบอบประชาธิปไตยและเศรษฐกิจการค้าเสรีในการร่วมกันและพัฒนาเศรษฐกิจของภูมิภาคยุโรปและโลก

ความตกลงระหว่างประเทศเพื่อการแลกเปลี่ยน ข้อสนเทศทางภาษีอากร (Agreement on Exchange of Information in Tax Matters – TIEA)

•เนื่องจาก OECD พบว่า ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดการหลบเลี่ยงภาษีและการหนีภาษีคือ ขาดการแลกเปลี่ยนข้อมูล หรือการแลกเปลี่ยนข้อมูลเป็นไปโดยไม่มีประสิทธิภาพ OECD จึงแนะนำการแลกเปลี่ยนข้อมูลโดยการทำความตกลงร่วมกันเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนข้อสนเทศทางภาษีอากร (Agreement of exchange of information on tax matters) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมความร่วมมือในการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ OECD ได้ร่างตัวอย่างหนังสือความตกลงร่วมกัน โดยระบุรายละเอียดต่างๆ ที่ควรแสดงไว้ในความตกลงดังกล่าว เช่น นิยามต่างๆ การแลกเปลี่ยนข้อสนเทศตามคำร้องขอของประเทศคู่สัญญา การตรวจสอบภาษีอากรในประเทศคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่ง การอนุวัตความตกลงร่วมกันให้มีผลบังคับในประเทศคู่สัญญาโดยการออกกฎหมายภายในเพื่อให้ความตกลงที่ทำร่วมกันนั้นสามารถบังคับใช้ได้จริง1 การเก็บรักษาข้อมูลที่ได้รับจากการแลกเปลี่ยนตามข้อตกลงเป็นความลับ การปฎิเสธคำร้องขอข้อมูลของประเทศคู่สัญญา และการทำความตกลงร่วมกันนี้สามารถทำในลักษณะทวิภาคี และพหุภาคีก็ได้     ความตกลงร่วมกันเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยน ข้อสนเทศทางภาษีอากรระบุให้ประเทศคู่สัญญาให้ความช่วยเหลือ โดยการแลกเปลี่ยนข้อมูลที่อาจเป็นประโยชน์ต่อการบริหารจัดเก็บภาษีอากรของประเทศคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่ง ข้อมูล ดังกล่าว ได้แก่ ข้อมูลที่อาจเป็นประโยชน์ต่อการประเมินภาษี การจัดเก็บภาษี การสืบสวนและการฟ้องร้องทางภาษี และข้อมูลนั้นต้องถือเป็นความลับ แต่สามารถเปิดเผยต่อเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจ รวมถึงศาลและหน่วยงานราชการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการประเมินภาษี การจัดเก็บภาษี การบังคับใช้กฎหมายภาษีอากร การฟ้องร้องและการอุทธรณ์ภาษี ซึ่งหน่วยงานดังกล่าวต้องอยู่ภายในประเทศคู่สัญญาเท่านั้น
Tax Haven
หมายถึงประเทศหรือดินแดนที่ปลอดภาษีหรือเก็บภาษีในอัตราต่ำมากๆ และเป็นประเทศ ที่สามารถตั้งบริษัทได้ง่าย โดยบริษัทที่ไปจดทะเบียนตั้งใน tax haven มักไม่มีการประกอบธุรกิจจริง เป็นเพียงบริษัทกระดาษ/หุ่นเชิด (nominee) ประเทศเหล่านี้มักไม่ให้ความร่วมมือในการแลกเปลี่ยนข้อมูล ไม่โปร่งใสกล่าวคือ ไม่เปิดเผยมาตรการที่ให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีเป็นการทั่วไป และมีกฎระเบียบในการรักษาความลับทางการค้าหรือข้อมูลธนาคารอย่างเข้มงวด ตลอดจน มีมาตรการป้องกันไม่ให้ธุรกิจในประเทศได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี และป้องกันไม่ให้นักลงทุนต่างชาติที่ ได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี เข้าถึงตลาดภายในประเทศ ทั้งนี้ เพื่อเป็นการปกป้องธุรกิจภายในประเทศ