งานวิจัย

โครงการปัญหาการถ่ายทอดเทคโนโลยีภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ

บทคัดย่อ

ปัญหาเรื่องการถ่ายทอดเทคโนโลยีเป็นปัญหาสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนา เนื่องจากประเทศผู้ผลิตเทคโนโลยีโดยเฉพาะประเทศที่พัฒนาแล้วมักหวงกันเทคโนโลยีเหล่านั้นไว้ หรือถ่ายทอดไปภายใต้เงื่อนไขที่ไม่เป็นธรรม วัตถุประสงค์ของรายงานวิจัยฉบับนี้มุ่งหมายที่จะวิเคราะห์ผลกระทบและประเด็นการเจรจาเรื่องการถ่ายทอดเทคโนโลยี ภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อใช้เป็นข้อเสนอแนะสำหรับประเทศไทยในการเตรียมความพร้อมในการเจรจาระดับประเทศ หรือนานาประเทศต่อไป โดยในบทที่ 1 อธิบาย ปัญหาและอุปสรรคของการถ่ายทอดเทคโนโลยี พบว่าปัญหาโดยทั่วไปเกิดจากการที่ประเทศที่พัฒนาแล้วผูกขาดสินค้าหรือเทคโนโลยีในการผลิตไว้แต่เพียงผู้เดียว โดยไม่เต็มใจที่จะทำการถ่ายทอดเทคโนโลยีเลย หรือมีเงื่อนไขในสัญญาอนุญาตใช้สิทธิที่เอารัดเอาเปรียบเกินควร จนทำให้ประเทศที่กำลังพัฒนาไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีนั้นได้ ในบทที่ 2 วิเคราะห์หลักกฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับการถ่ายทอดเทคโนโลยีซึ่งมีแนวคิดและหลักการเกี่ยวเนื่องกับกฎหมาย 3 ประเภท ได้แก่ กฎหมายลักษณะสัญญา กฎหมายแข่งขันทางการค้า และกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา ในบทที่ 3 กล่าวถึงหลักการการถ่ายทอดเทคโนโลยี ภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ ในมาตรา 16 – 18 และรวบรวมประเด็นการเจรจาในการประชุมสมัชชาภาคีอนุสัญญาฯในเรื่องการถ่ายทอดเทคโนโลยีทุกครั้ง รวมถึงครั้งล่าสุดในครั้งที่ 9  เมื่อวันที่ 19 -30 พฤษภาคม 2551ที่ผ่านมา ในบทที่ 4 เน้นความสำคัญของสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาต่อการถ่ายทอดเทคโนโลยี โดยวิเคราะห์ให้เห็นว่าทรัพย์สินทางปัญญามีบทบาทสำคัญในการช่วยส่งเสริมให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี แต่ในขณะเดียวกันก็อาจเป็นเครื่องมือปิดกั้นการเข้าถึงเทคโนโลยี ในบทที่ 5 ชี้ให้เห็นยุทธศาสตร์ และแผนงานที่สำคัญที่จะช่วยผลักดันให้การถ่ายทอดเทคโนโลยีเกิดขึ้นได้เป็นรูปธรรม โดยศึกษาและวิเคราะห์จากร่างยุทธศาสตร์การบังคับใช้โปรแกรมงานฯ และโครงการริเริ่มเทคโนโลยีสำหรับความหลากหลายทางชีวภาพ ที่เป็นผลการศึกษาจากคณะผู้เชี่ยวชาญเฉพาะกิจฯ ในบทที่ 6 แสดงถึงเทคโนโลยีที่อยู่ภายใต้อนุสัญญาฯว่าไม่จำเป็นที่จะต้องเป็นเทคโนโลยีสมัยใหม่เพียงเท่านั้น ภูมิปัญญาท้องถิ่นของไทยก็ถือเป็นเทคโนโลยีในความหมายภายใต้อนุสัญญาฯนี้ ดังนั้น นอกจากประเด็นปัญหาสำหรับประเทศไทยที่จะต้องพิจารณาเพื่อการเข้าถึงเทคโนโลยีสมัยใหม่แล้วนั้น ประเทศไทยยังจะต้องเตรียมมาตรการเพื่อตั้งรับสำหรับการป้องกันการเข้าถึงเทคโนโลยีภูมิปัญญาท้องถิ่นของไทยเองด้วยเช่นกัน สำหรับบทสุดท้ายยกตัวอย่างกรณีศึกษาปัญหาการถ่ายทอดเทคโนโลยีในประเทศไทย โดยได้มาจากการสัมภาษณ์หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ และไม่ใช่ภาครัฐ พร้อมด้วยบทสรุปและข้อเสนอแนะที่เหมาะสมในการเข้าถึงและรับการถ่ายทอดเทคโนโลยี หรือการป้องกันการเข้าถึงซึ่งภูมิปัญญาท้องถิ่นสำหรับประเทศไทยต่อไป

Abstract

Technology transfer in developing countries cannot serve as a means for economic development since the producers of technology, especially the developed countries, are unwilling to transfer their technology or agree to transfer technology under the unfavorable terms. The objective of this research is to analyze the impact and negotiation issues relating to the technology transfer under the Convention on Biological Diversity (CBD) so as to preparing readiness for Thailand’s negotiation both national and international levels. In Chapter 1, the difficulties and obstacles of the technology transfer are explored. Normally, the developing countries cannot access to technology resulting from the monopoly of the goods or processing technology of the developed countries or the unfair conditions of the licensing agreements. In Chapter 2, the international doctrine of technology transfer, which is connected with the contract law, anti competition law, and intellectual property law, is examined. In Chapter 3, Article 16 – 18 of the CBD and the results of the technology transfer issues under COPs negotiation including COP-9 which was held on 19 – 30 May 2008 are collected and analyzed. In Chapter 4, the relationship between intellectual property right and the technology transfer is investigated. It shows that the intellectual property has the major role not only in facilitating the transfer of technology but also in hindering the access to technology. In Chapter 5, the strategy and plan to enhance the technology transfer is discussed. The Ad Hoc Technical Expert Group on Technology Transfer and Scientific and Technological Cooperation’s studies, the Draft Strategy for the Implementation of the Programme of Work and the Biodiversity Technology Initiative, are taken into account. Chapter 6 demonstrates that the definition of Technology under the CBD includes new technology and traditional knowledge. Although Thailand, the technology receiving country, considers the difficulties of how to access to and transfer of new technology, Thailand, at the same time, the technology giving country, needs to undertake policies for preventing the access to and transfer of their traditional knowledge. In the final Chapter, Thailand case studies acquiring from the interview of the government and non-government agencies are illustrated as the example. Moreover, it includes the summary and the appropriate recommendations for Thailand in both access and transfer of technology and prevention of access to traditional knowledge.